انقلاب در سفره خانوار؛ تصویب یارانه یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی

دولت در تازه‌ترین اقدام خود برای اصلاح نظام یارانه‌ای و حمایت از قدرت خرید مردم، از طرح جدیدی رونمایی کرده است که بر اساس آن، سازوکار تخصیص ارز ترجیحی به طور کامل تغییر کرده و حمایت‌ها به صورت مستقیم و در قالب اعتبار کالابرگ الکترونیکی به مصرف‌کننده نهایی می‌رسد. طبق این طرح که با هدف حذف رانت‌های ارزی و شفاف‌سازی مالی تدوین شده، مقرر شده است که ماهانه مبلغ یک میلیون تومان به ازای هر نفر به عنوان اعتبار خرید کالاهای اساسی به حساب سرپرستان خانوار تخصیص یابد. این تغییر ساختاری تلاش دارد تا با حذف واسطه‌ها و جلوگیری از توزیع ناعادلانه یارانه در حلقه واردات، منابع را مستقیماً به سفره مردم هدایت کند تا نوسانات نرخ ارز تأثیر کمتری بر معیشت روزمره داشته باشد.

محور اصلی این طرح، گذار از پرداخت ارز ارزان به واردکنندگان و حرکت به سمت شارژ اعتبار خرید برای مردم است. در مدل جدید، دیگر خبری از واریز پول نقد به عنوان این بخش از یارانه نیست و مبالغ تعیین‌شده صرفاً به صورت اعتبار برای خرید سبد مشخصی از اقلام خوراکی در نظر گرفته شده‌اند تا از انحراف منابع به سمت کالاهای غیرضروری جلوگیری شود. برای تسهیل در شروع این فرآیند و فرصت دادن به خانوارها جهت انطباق با شرایط جدید، در مرحله نخست مبلغ ۴ میلیون تومان به کارت سرپرست خانوار واریز خواهد شد. نکته قابل توجه در این سیستم، قابلیت ذخیره اعتبار است؛ به این معنا که اگر خانوارها در ماه جاری اعتبار خود را مصرف نکنند، این مبلغ نمی‌سوزد و به ماه بعد منتقل خواهد شد که این امر انعطاف‌پذیری بالایی به مدیریت هزینه خانوار می‌دهد.

دولت برای تضمین دسترسی آسان مردم به این خدمات، شبکه گسترده‌ای شامل بیش از ۲۶۸ هزار فروشگاه زنجیره‌ای و خرد در سراسر کشور را برای پذیرش این کالابرگ‌ها تجهیز کرده است. همچنین تأکید شده که قیمت نهایی کالاها همچنان تحت نظارت ستاد تنظیم بازار خواهد بود تا ارزش یارانه‌ی پرداختی در برابر تورم حفظ شود. این طرح علاوه بر افزایش ۲۰ میلیون نفری دایره مشمولان حمایتی، جایگزین یارانه‌های نقدی فعلی نخواهد شد؛ بدین معنا که یارانه نقدی مرسوم ۴۵ هزار تومانی یا ۳۰۰ و ۴۰۰ هزار تومانی، طرح یسنا و یارانه سوءتغذیه کودکان همچنان به قوت خود باقی هستند و طرح جدید به عنوان یک لایه حمایتی مدرن و جداگانه برای تضمین امنیت غذایی اجرا می‌شود.