گزارش فین‌تک 1404 در حوزه صنعت پلتفرم‌های آنلاین دارایی | تحلیل مالی نکس

بر اساس گزارش فین‌تک در سال 1404، 20 پلتفرم آنلاین دارایی شناسایی شده‌اند که در دو گروه اصلی قرار می‌گیرند:

•  پلتفرم‌های گروه مالی (۱۳ بازیگر): این گروه پلتفرم‌هایی هستند که زیرمجموعه کارگزاری‌ها، تأمین‌سرمایه‌ها، یا گروه‌های مالی‌اند و دسترسی به صندوق‌های بورسی و بیمه‌های عمر را فراهم می‌کنند. بازیگران عمده شامل مفیداپ، کیان دیجیتال، کاریزما، لوتوس پارسیان، آگاه من و… هستند. این گروه مجموعاً 618 هزار میلیارد تومان دارایی تحت مدیریت (AUM) دارند که حجم بسیار بزرگی در مقایسه با سایر بخش‌هاست. چهار بازیگر اول حدود 68 درصد سهم بازار را در اختیار دارند و مفیداپ با 27 درصد رهبر بازار است.
• پلتفرم‌های تجمیع‌کننده (۷ بازیگر): این پلتفرم‌ها مانند صراف، ازکی‌سرمایه، رسام بلوط، پادین و… دارایی مشترکی تولید نمی‌کنند و صرفاً تجمیع‌کننده دارایی‌هایی از تأمین‌کنندگان مختلف‌اند. این گروه 1.5 میلیون کاربر ثبت‌نامی داشته و دارایی تحت سرپرستی (AUA) آن‌ها در سال 1403 رشد 600 درصدی داشته و به بیش از 6 هزار میلیارد تومان رسیده است. 

تحلیل مالی نکس از گزارش فین‌تک 1404 نشان می‌دهد که بازار در بخش گروه مالی بسیار متمرکز است، اما در بخش تجمیع‌کننده‌ها هنوز ساختار غالب و رهبر قطعی شکل نگرفته. تنوع دارایی در پلتفرم‌ها افزایش یافته و از صندوق و رمزارز فراتر رفته و شامل طلا، مسکن متری، بیمه عمر مبتنی بر دارایی و طرح‌های تأمین مالی جمعی می‌شود. 

گزارش چند بازار مادر را بررسی کرده که بستر فعالیت پلتفرم‌هاست:

بازار صندوق‌های سرمایه‌گذاری – 1403 

• ارزش کل صندوق‌ها: 1.193 هزار میلیارد تومان
• حجم معاملات صندوق‌ها: 3.193 هزار میلیارد تومان

بازار سرمایه (بورس)

• ارزش بازار اوراق بهادار: 12.075 هزار میلیارد تومان
• حجم معاملات سالانه: 8.400 هزار میلیارد تومان

بازار رمزارز داخلی

• ارزش دارایی رمزارزی کاربران داخل پلتفرم‌ها: ۷۵ هزار میلیارد تومان
• حجم معاملات سالانه پلتفرم‌ها (2000 تا 2500 هزار میلیارد)

بازار خریدوفروش آنلاین طلا

• ارزش طلای ذخیره‌شده بانک کارگشایی: 80 هزار میلیارد تومان
• حجم معاملات پلتفرم‌های آنلاین طلا: 80 تا 70 هزار میلیارد تومان

رمزارز و طلا در حال تبدیل شدن به بازارهای بسیار مهم برای کاربران نسل جدید هستند و سهم قابل توجهی از توجه مالی مردم را به خود جلب کرده‌اند. 

یکی از مهم‌ترین یافته‌ها، تحلیل دهک‌های فعال در سرمایه‌گذاری است: 

• دهک‌های 8 و 9 اصلی‌ترین منابع ورود سرمایه هستند.
• دهک‌های 4 تا 7 بیشتر دغدغه حفظ ارزش در برابر تورم دارند.
• دهک‌های 1 تا 3 معمولاً قدرت سرمایه‌گذاری ندارند.
• دهک 10 سرمایه‌گذاری را در کسب‌وکار یا روش‌های سنتی انجام می‌دهد و کمتر از پلتفرم‌ها استفاده می‌کند. 

همچنین در پلتفرم‌های آنلاین دارایی دو تیپ رفتاری غالب دیده می‌شود محافظه‌کاران که تمرکز بر حفظ ارزش دارند. جذابیت اصلی بر صندوق درآمد ثابت، طلا است و ریسک‌پذیرها که تمرکز بر بازدهی بالا دارند جذابیت اصلی بر رمزارز، سهام، تأمین مالی جمعی 

با اینکه ریسک‌پذیرها تعداد بیشتری دارند، بیشترین حجم سرمایه متعلق به محافظه‌کاران است.

در این بخش به تحلیل رقابتی صنعت پلتفرم‌های آنلاین دارایی در ایران، بر اساس مدل معروف پنج نیروی پورتر پرداخته می‌شود. این مدل به بررسی رقابت موجود در یک صنعت کمک می‌کند و بر پنج عامل اصلی که بر رقابت و سودآوری تأثیر می‌گذارند، تمرکز دارد. این عوامل عبارتند از: قدرت چانه‌زنی مشتریان، تهدید ورود رقبا، تهدید جایگزین‌ها، قدرت چانه‌زنی تأمین‌کنندگان، و شدت رقابت بین رقبا.

1. قدرت چانه‌زنی مشتریان: قدرت چانه‌زنی مشتریان در صنعت پلتفرم‌های آنلاین دارایی در ایران بالاست. این به این معنی است که مشتریان در این بازار می‌توانند به راحتی بین پلتفرم‌های مختلف جابه‌جا شوند و از خدمات بهتر یا ارزان‌تر بهره‌برداری کنند. این قدرت به ویژه در بازارهای دیجیتال که دسترسی به خدمات آن بسیار راحت است، بیشتر احساس می‌شود. بنابراین، پلتفرم‌ها برای حفظ مشتریان خود باید تجربه کاربری مناسبی فراهم کنند و خدماتشان را متناسب با نیازهای مشتریان شخصی‌سازی کنند.
2. تهدید ورود رقبا: تهدید ورود رقبا به صنعت پلتفرم‌های آنلاین دارایی ایران، به‌طور کلی پایین است. دلیل این امر وجود مقررات سخت‌گیرانه و کارمزدهای دستوری در بخش‌هایی از بازار، به‌ویژه در دارایی‌های بورسی است. همچنین، ورود به این بازار نیازمند دسترسی به منابع مالی گسترده، زیرساخت‌های فنی مناسب و شبکه‌سازی با تأمین‌کنندگان مختلف است. بنابراین، ورود به این بازار برای رقبای جدید چالش‌برانگیز است. از طرفی، بسیاری از پلتفرم‌های موجود با گروه‌های مالی بزرگ مرتبط هستند که خود یک مانع مهم برای ورود رقبا محسوب می‌شود.
3. تهدید جایگزین‌ها: تهدید جایگزین‌ها در این بازار متوسط است. برخی از محصولات و خدمات مشابه مانند سپرده‌های بانکی، ارزهای دیجیتال، مسکن و طلا به عنوان گزینه‌های سرمایه‌گذاری جایگزین برای مشتریان عمل می‌کنند. این محصولات همچنین می‌توانند در صورت افزایش نرخ سود سپرده‌ها، تهدیدی جدی برای پلتفرم‌های آنلاین دارایی محسوب شوند.
4. قدرت چانه‌زنی تأمین‌کنندگان: قدرت چانه‌زنی تأمین‌کنندگان در صنعت پلتفرم‌های آنلاین دارایی ایران متوسط است. دلیل این امر این است که تعداد تأمین‌کنندگان مختلف در این صنعت زیاد است، مانند گروه‌های مالی، کارگزاری‌ها، بیمه‌ها و سایر عرضه‌کنندگان دارایی‌ها. بنابراین، تأمین‌کنندگان نمی‌توانند به راحتی بر شرایط بازار تسلط پیدا کنند.
5. شدت رقابت بین رقبا: شدت رقابت بین رقبا در این بازار پایین ارزیابی شده است. اگرچه در این صنعت تعداد پلتفرم‌ها زیاد است، اما تعداد کمی از بازیگران اصلی، مانند مفیداپ، آگاه من و کیان دیجیتال، در بازار تسلط دارند و سهم عمده‌ای از بازار را در اختیار گرفته‌اند. این چهار پلتفرم به‌طور مشترک بیش از 60 درصد از سهم بازار را دارند. 

جمع بندی

براساس مدل پنج نیروی پورتر، رقابت در صنعت پلتفرم‌های آنلاین دارایی ایران به‌طور کلی کمتر از سایر بازارها است. این به دلیل مقررات پیچیده و پلتفرم‌های بزرگ با زیرساخت‌های قوی است که مانع از ورود رقبا و تهدید جایگزین‌ها می‌شود. با این حال، قدرت چانه‌زنی مشتریان بالا است و این بازار به‌ویژه در بخش‌هایی مانند رمزارز و طلا تحت تاثیر تقاضای رو به رشد است. برای موفقیت در این بازار، پلتفرم‌ها باید بر تجربه کاربری، امنیت و ارائه خدمات متنوع و شخصی‌سازی‌شده متمرکز شوند.

برای در مجموع، با توجه به رشد سریع و آینده‌نگری، صنعت پلتفرم‌های آنلاین دارایی باید در زمینه نوآوری و گسترش خدمات برای حفظ رقابت و جذب مشتریان بیشتر، سرمایه‌گذاری کنند.

برای مطالعه کامل گزارش فین‌تک 1404 می‌توانید به وبسایت تکراسا اینسایت مراجعه کنید.