برای حفظ ارزش پول همیشه یکی از بهترین روشها سرمایهگذاری است. اما مثل هر کار دیگری، سرمایهگذاری هم پیچیدگیهای خاص خود را دارد. نوسانات شدید، اخبار اقتصادی، تحلیلهای تکنیکال و بنیادی و دهها عامل دیگر باعث میشود بسیاری از سرمایهگذاران، بهخصوص افراد غیرحرفهای، نتوانند به بازدهی مطلوب برسند. در همین شرایط بود که مفهوم سبدگردانی به عنوان یک راهکار برای این دسته از افراد به وجود آمد. سبدگردانی به شما این امکان را میدهد که بدون درگیری مستقیم با جزئیات پیچیده بازار، از دانش و تجربه متخصصان استفاده کنید و سرمایهتان را به شکلی هدفمند مدیریت کنید. در این مقاله بهصورت کامل بررسی میکنیم که سبدگردانی چیست، چه تفاوتی با صندوقهای سرمایهگذاری دارد، چگونه انجام میشود و چرا میتواند بازدهی سرمایهگذاری شما را افزایش دهد.
سبدگردانی چیست؟
سبدگردانی به فرایندی گفته میشود که در آن یک شرکت یا فرد متخصص، سرمایه شما را بر اساس اهداف مالی، میزان ریسکپذیری و افق زمانیتان مدیریت میکند. این داراییها میتواند شامل سهام، اوراق بهادار، صندوقهای سرمایهگذاری، گواهی سکه یا کالا و یا حتی وجه نقد باشد. برخلاف روشهای عمومی سرمایهگذاری، در سبدگردانی تمام تصمیمات سرمایهگذاری بهصورت شخصیسازیشده انجام میشود. به عبارت دیگر؛ ترکیب داراییها، میزان ریسک و استراتژی معاملاتی دقیقاً متناسب با شرایط شما طراحی میشود. به همین خاطر است که سبدگردانی یکی از حرفهایترین روشهای مدیریت سرمایه در بازار سرمایه محسوب میشود.
تاریخچه سبدگردانی در ایران و جهان
تاریخچه سبدگردانی به تقریبا نیم قرن پیش بازمیگردد. این روش بیشتر در بازارهای مالی کشورهای اروپایی و ایالات متحده مورد استفاده قرار میگرفت. در این کشورها، شرکتهایی به وجود آمدند که با ابزارهای پیشرفته و تحلیلگران متخصص، به مدیریت سبدهای مختلف برای مشتریان خود میپرداختند. در ایران هم از سال 1390 شرکتهای سبدگردانی رسمی به وجود آمدند. این شرکتها تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت میکنند و باید استانداردها و شفافیت در عملکرد خود داشته باشند. امروز سبدگردانی در ایران بهعنوان یکی از ابزارهای مهم سرمایهگذاری حرفهای شناخته میشود.
تفاوتها و شباهتهای سبدگردانی با صندوقهای سرمایهگذاری
تفاوتهای سبدگردانی و صندوقهای سرمایهگذاری:
- سطح شخصیسازی: در سبدگردانی، سبد دارایی بهصورت کاملاً اختصاصی و متناسب با ریسکپذیری و اهداف شما طراحی میشود. اما در صندوقهای سرمایهگذاری، همه سرمایهگذاران در یک سبد مشترک قرار میگیرند و استراتژی برای همه یکسان است.
- مالکیت داراییها: در سبدگردانی، داراییها مستقیماً به نام سرمایهگذار ثبت میشود و شما مالک مستقیم سهام و اوراق هستید. در مقابل، در صندوقهای سرمایهگذاری شما واحدهای صندوق را خریداری میکنید و مالکیت مستقیم روی داراییها نخواهید داشت.
- انعطافپذیری در تصمیمگیری: سبدگردانی انعطافپذیری بالاتری دارد و امکان تغییر استراتژی متناسب با شرایط بازار و خواسته سرمایهگذار وجود دارد. اما صندوقها چارچوب مشخصی دارند و تغییرات آنها به شدت محدودتر است.
شباهتهای سبدگردانی و صندوقهای سرمایهگذاری:
- مدیریت حرفهای: در هر دو روش، سرمایه توسط افراد متخصص و تحلیلگران حرفهای مدیریت میشود که به بازار سرمایه تسلط دارند.
- کاهش ریسک از طریق تنوعبخشی: چه در سبدگردانی و چه در صندوقهای سرمایهگذاری، داراییها متنوع انتخاب میشوند تا ریسک کلی سرمایهگذاری کاهش یابد.
- نظارت قانونی: هر دو تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت میکنند و ملزم به ارائه گزارشهای شفاف و دورهای هستند.
سبدگردان کیست؟
سبدگردان شرکتها یا تیمیهایی از متخصصان مالی هستند که مسئولیت مدیریت داراییهای مشتریان در بازارهای مالی را بر عهده دارد. این افراد معمولاً دارای تحصیلات مرتبط با مالی، اقتصاد یا مدیریت سرمایه هستند و تجربه بالایی در بازار سرمایه دارند. سبدگردان با تحلیل شرایط بازار، بررسی صورتهای مالی شرکتها و ارزیابی ریسک، بهترین تصمیمها را برای سرمایهگذاری اتخاذ میکند. سبدگردانها به دنبال سودهای کوتاه مدت نمیگردند بلکه، هدف آنها ایجاد تعادل بین بازدهی و ریسک در بلندمدت است. این تیمها صورت مستمر بازار را رصد میکند، سبد دارایی را بهینهسازی میکنند و گزارشهای شفاف در اختیار سرمایهگذار قرار میدهند. اعتماد، شفافیت و تخصص سه ویژگی اصلی یک سبدگردان موفق است.
سبدگردانی چگونه انجام میشود؟
- انتخاب شرکت سبدگردان: اولین گام انتخاب یک شرکت سبدگردان دارای مجوز و معتبر است. بررسی سابقه، عملکرد گذشته و شفافیت اطلاعات شرکت اهمیت زیادی دارد.
- تکمیل فرم ریسکسنجی: در این مرحله، میزان ریسکپذیری، اهداف مالی و افق زمانی سرمایهگذاری شما ارزیابی میشود تا استراتژی مناسبی طراحی گردد.
- انعقاد قرارداد: پس از توافق، قرارداد رسمی بین سرمایهگذار و شرکت سبدگردان منعقد میشود که در آن جزئیات همکاری مشخص شده است.
- تشکیل سبد اختصاصی: بر اساس اطلاعات جمعآوریشده، یک سبد اختصاصی از داراییها متناسب با شرایط شما تشکیل میشود.
- مدیریت و بهینهسازی مستمر: سبدگردان بهصورت مداوم عملکرد سبد را بررسی کرده و در صورت نیاز، ترکیب داراییها را بهینه میکند.
- نظارت و گزارشدهی: گزارشهای دورهای از وضعیت سبد، بازدهی و تغییرات انجامشده به سرمایهگذار ارائه میشود.
سبدگردانی چگونه بازدهی سرمایهگذاری را افزایش میدهد؟
سبدگردانی به دور از رفتارهای هیجانی و با استفاده از تحلیلهای حرفهای و تصمیمگیری مبتنی بر داده از داراییهای افراد محافظت میکند و آنها را رشد میدهد. بسیاری از افراد در زمان نوسانات بازار، تصمیمهای احساسی میگیرند که منجر به زیان میشود، اما سبدگردان با دید بلندمدت و منطقی عمل میکند. از طرفی تنوعبخشی داراییها و مدیریت فعال سبد باعث میشود فرصتهای سودآور بازار شناسایی و ریسکها کنترل شوند. این ترکیب از تخصص، تجربه و نظارت مستمر، در نهایت میتواند بازدهی سرمایهگذاری را به شکل معناداری افزایش دهد.
کارمزد سبدگردانی
شرکتهای سبدگردان در ازای مدیریت حرفهای سرمایه، حقالزحمهای دریافت میکنند که معمولاً به شکل درصدی از سود مازاد بر نرخ سود بانکی محاسبه میشود. این سود زمانی مشمول کارمزد خواهد بود که بازدهی سبد سرمایهگذاری از نرخ سود بانکی رایج فراتر برود. مطابق مقررات سازمان بورس و اوراق بهادار، سبدگردانها اجازه ارائه سود تضمینی ندارند و فعالیت آنها مبتنی بر عملکرد واقعی بازار است. به همین دلیل، اگر بازدهی سبد کمتر یا برابر با سود بانکی باشد، معمولاً کارمزدی به سبدگردان تعلق نمیگیرد. همچنین در شرایطی که سبد با زیان مواجه شود، مسئولیت این زیان بر عهده سرمایهگذار خواهد بود و سبدگردان تعهدی برای جبران خسارت ندارد. این الگو و ساختار باعث میشود منافع سبدگردان و سرمایهگذار تا حد زیادی در یک مسیر مشترک قرار بگیرد.
جمع بندی
سبدگردانی راهی جذاب برای افرادی است که میخواهند بدون درگیری مستقیم با پیچیدگیهای بازار سرمایه، از فرصتهای سودآور آن نهایت استفاده را ببرند. مدیریت اختصاصی دارایی، تصمیمگیری مبتنی بر تحلیل و کنترل ریسک، باعث میشود این روش در مقایسه با سرمایهگذاریهای فردی، ساختارمندتر و منطقیتر باشد. البته انتخاب شرکت سبدگردان مناسب نقش بسیار مهمی در موفقیت این مسیر دارد و نباید بدون بررسی انجام شود. اگر قصد دارید سرمایهگذاری آگاهانهتری داشته باشید و بازدهی سرمایه خود را بهصورت اصولی افزایش دهید، مقایسه گزینههای مختلف اولین گام است. در مالینکس میتوانید شرکتهای سبدگردان را با هم مقایسه کنید. عملکرد، شرایط قرارداد و میزان کارمزد آنها را بررسی نمایید و با دیدی شفاف تصمیم بگیرید.
