صنعت صرافیهای ارز دیجیتال در ایران، بیش از هر حوزه دیگر فینتک، با عدد شناخته میشود؛ عدد کاربران، عدد معاملات، عدد نوسان و عدد ریسک. اما گزارش فینتک ایران 1404 نشان میدهد که پشت این هیجان عددی، یک واقعیت مهم در حال شکلگیری است، بازار صرافیهای رمزارزی از فاز آزمون و هیجان عبور کرده و وارد مرحله بلوغ انتخابی شده است؛ مرحلهای که در آن همه بازیگران باقی نمیمانند.
بر اساس گزارش فینتک، حجم معاملات صرافیهای ارز دیجیتال ایرانی در سال 1403 به بازهای بین 3000 تا 4500 هزار میلیارد تومان رسیده است. اختلاف این بازه به دلیل تفاوت در شیوه گزارشدهی صرافیهاست، اما حتی کف این عدد نیز صنعت رمزارز را به یکی از بزرگترین بخشهای فینتک کشور تبدیل میکند.
نرخ رشد سالانه حجم معاملات حدود 70 درصد، سهم 10 صرافی بزرگ از کل بازار بیش از 85 درصد و تمرکز بازار (CR5) بسیار بالا؛ این اعداد نشان میدهد بازار اگرچه بزرگ است، اما بهشدت متمرکز شده و ورود بازیگران جدید، بدون مزیت رقابتی واقعی، دشوارتر از قبل است.
طبق گزارش، تعداد کاربران ثبتنامشده در صرافیهای رمزارز ایرانی از 15 میلیون نفر عبور کرده است. اما تحلیل عمیقتر دادهها تصویر دقیقتری ارائه میدهد:
- کاربران فعال ماهانه: حدود 6 تا 7 میلیون نفر
- کاربران با فعالیت مستمر معاملاتی: کمتر از 30 درصد
- کاربران سرمایهگذار غیرفعال یا نگهدارنده (HODL): بیش از 40 درصد.
این ترکیب نشان میدهد بخش بزرگی از کاربران، معاملهگر روزانه نیستند؛ بلکه رمزارز را بهعنوان ابزار حفظ ارزش دارایی استفاده میکنند. این تغییر رفتار، مدل درآمدی صرافیها را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
تحلیل ترکیب حجم معاملات نیز نشان میدهد:
- بیتکوین و تتر: حدود 60 درصد کل معاملات
- اتریوم: حدود 15 درصد
- آلتکوینها: حدود 25 درصد
اما نکته جالبتر، تمرکز نقدشوندگی است. بیش از 70 درصد نقدشوندگی بازار روی کمتر از 10 رمزارز متمرکز شده است. این موضوع باعث شده لیست کردن رمزارزهای جدید، بیشتر یک ابزار بازاریابی باشد تا مزیت عملیاتی.
بر اساس این گزارش به نظر میرسد که تا سالهای آینده تعداد صرافیهای فعال کمتر میشود و یا حتی ادغام میشوند و تمرکز بازار بر صرافیهایی خواهد بود که نقدشوندگی بالا دارند، برند قابل اعتماد ساختهاند و تجربه کاربری ساده و پایدار ارائه میدهند
طبق گزارش فینتک، میانگین کارمزد معاملات در صرافیهای ایرانی بین 0/15 درصد تا 0/35 درصد است. با افزایش رقابت، روند کلی کارمزدها کاهشی بوده است. تحلیل دادهها نشان میدهد، بیش از 80 درصد درآمد صرافیها از معاملات کاربران حرفهای تامین میشود، کاربران خرد سهم بزرگی در تعداد تراکنش دارند، اما سهم درآمدی محدودتری دارند و صرافیهایی با حجم بالا اما کارمزد پایین، مدل غالب بازار شدهاند. این ساختار باعث شده مقیاس (Scale) مهمترین عامل بقا باشد.
بر اساس گزارش، مهمترین عامل انتخاب صرافی برای کاربران ایرانی:
- امنیت
- نقدشوندگی
- اعتبار برند
- تجربه کاربری
نکته مهم این است که بیش از 65 درصد کاربران پیش از ثبتنام، نام صرافی را در گوگل جستوجو میکنند و محتوای مرتبط با آن را میخوانند. این یعنی تصمیم کاربر، قبل از ورود به اپلیکیشن گرفته میشود.
گزارش فینتک به نقش داده کمتر بهصورت مستقیم اشاره میکند، اما تحلیل آن روشن است، صرافیهایی که بتوانند از دادههای رفتاری کاربران برای، شخصیسازی خدمات، مدیریت ریسک و افزایش وفاداری استفاده کنند، در رقابت بلندمدت جلوتر خواهند بود.
آینده صنعت صرافی ارز دیجیتال ایرانی
بر اساس سناریوها، حدس زده میشود که حجم معاملات میتواند تا سال 1408 به 10 هزار هزار میلیارد تومان برسد، تعداد کاربران فعال از 20 میلیون نفر عبور کند و سهم خدمات جانبی (وام، استکینگ، سرمایهگذاری) افزایش یابد.
جمع بندی
صنعت صرافیهای ارز دیجیتال ایران در سال 1404 بازاری بزرگ، پیچیده و رقابتی است. دیگر صرف «داشتن صرافی» مزیت نیست؛ ماندن در بازار مزیت است. این بازار به سمت حرفهایتر شدن، شفافتر شدن و تمرکز بیشتر حرکت میکند. برندگان، آنهایی هستند که دادهها را تحلیل میکنند، ریسک را مدیریت میکنند و اعتماد را میسازند. از طرفی پلتفرمهای مانند مالی نکس که یک مرجع برای مقایسه صرافیهای ایرانی هستند میتوانند نقش مهمی در آینده این صنعت داشته باشند.
برای مطالعه کامل این گزارش جذاب به سایت تکراسا اینسایت مراجعه کنید.
