تازگیها خریداران طلا با گوشی موبایل میتوانند برای خرید و فروش طلا اقدام کنند و با چند کلیک ساده، طلا بخرند، بفروشند یا حتی با مبالغ کم در آن سرمایهگذاری کنند.
اما اگرچه در این سالها شاهد رشد چشمگیر پلتفرمهای خرید و فروش طلا بودهایم، اما یک پرسش مهم برای کاربران این است که تکلیف پلتفرمهای خرید و فروش طلا از نظر قانونی چیست و آیا فعالیت آنها امن و مجاز است؟ پاسخ به این سوال برای هر کسی که قصد خرید طلا به صورت آنلاین دارد حائز اهمیت است و به آنها کمک میکند که از بروز ریسکهای مالی و مشکلات احتمالی جلوگیری کنند.
در این مقاله به بررسی آخرین وضعیت قانونی، الزامات نظارتی و آینده فعالیت پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین طلا در ایران می پردازیم.
تکلیف پلتفرمهای خرید و فروش طلا چیست؟
در شرایطی که پلتفرمهای خرید و فروش طلا در ایران رشد چشمگیری داشتهاند، افزایش آنها سوال مهمی برای کاربران و نهادهای قانونی و ذیربط ایجاد کرده است که تکلیف پلتفرمهای خرید و فروش طلا چیست؟
برای پاسخ به این سوال، براساس مجموعهای از مقررات مالی، صنفی و نظارتی درمییابیم که فعالیت این پلتفرمها نه صورت کامل آزاد است و نه ممنوع. بلکه شاملی مجوزها و نظارتهایی میشود که باعث حفظ امنیت سرمایه مردم، جلوگیری از تخلفات مالی و اطمینان از واقعی بودن معاملات طلا میشود. خریداران طلا هرچه از این قوانین و مقررات آگاهتر شوند، بهتر میتوانند ریسکهای خرید طلا را شناسایی و از بروز خطر جلوگیری کنند.
آخرین وضعیت قانونی پلتفرمهای طلا در ایران
بانک مرکزی در بهمن ۱۴۰۳ تصمیم گرفت صدور مجوزهای پلتفرمهای جدید خرید و فروش طلا را به صورت موقت متوقف کند تا ضوابط دقیقتری برای فعالیت این کسب و کارها تدوین کند.
در ابتدا اعلام شد این توقف حدود ۵۰ روز است، اما فرآیند تدوین مقررات و ایجاد زیرساختهای نظارتی بیشتر طول خواهد کشید و از آنجا که اتفاقی نیفتاد، هیات مقرراتزدایی اعلام کرد که قرار است از دوم خرداد ۱۴۰۵ روند صدور مجوزهای پلتفرمهای جدید طلا دوباره از سر گرفته شود.
قوانین جدید برای فعالیت پلتفرمهای خرید و فروش طلا
در جدیدترین قوانینی که بانک مرکزی برای پلتفرمهای خرید و فروش طلا ساماندهی کرده است، طلا باید در خزانههایی نگهداری شود که فعالیت آنها تحت نظارت موسسات اعتباری مورد تایید بانک مرکزی است.
این دستورالعمل با هدف افزایش شفافیت بازار و جلوگیری از فروش طلا بدون پشتوانه واقعی تدوین شده و میتواند نحوه فعالیت بسیاری از پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین طلا را تغییر دهد. در واقع قانونگذار تلاش کرده است نگهداری طلای کاربران از ساختارهای غیر رسمی خارج شده و به شبکهای تحت نظارت رسمی منتقل شود.
آیا پلتفرمهای طلا مجاز به فعالیت هستند؟
در صورتی که شمشهای طلا پیش از ورود به خزانه اصالتسنجی شوند و استاندارد بودن آنها محرز شود، پلتفرمهای طلا مجاز به فعالیت هستند.
در همین راستا خزانه نگهداری طلا موظف است برای اصالتسنجی شمشها یک قرارداد سه جانبه میان خزانه، سکوی فروش آنلاین و عامل اصالتسنجی منعقد کند. هدف از این سازوکار آن است که طلای مورد استفاده در معاملات آنلاین، از نظر کیفیت و استاندارد مورد تایید قرار گیرد و پشتوانه واقعی برای دارایی کاربران وجود داشته باشد.
اگر می خواهید بیشتر با سازوکار این نوع دارایی آشنا شوید، پیشنهاد می کنیم مقاله طلای دیجیتال چیست را نیز مطالعه کنید.
شرایط ادامه فعالیت پلتفرمهای طلا
شرایط ادامه فعالیت پلتفرمهای طلا متاثر از رعایت قوانینی است که بانک مرکزی اتخاذ کرده است. در ادامه این شرایط عبارتاند از:
- داشتن پشتوانه واقعی برای طلای فروختهشده به کاربران
- شمشهای استاندارد به نام اشخاص مشمول در خزانههای نگهداری طلا
- ثبت اطلاعات دریافت، نگهداری و تحویل طلا در سامانه نظارتی بانک مرکزی
- تطبیق موجودی واقعی طلا با حجم معاملات انجامشده در پلتفرمها توسط نهاد ناظر
تکلیف مجوز و نظارت بر پلتفرمهای طلا
بهتازگی قرار است سامانه نظارتی برای رصد موجودی طلای پلتفرمهای آنلاین خرید و فروش طلا راهاندازی شود. بر اساس مصوبه هیات وزیران، بانک مرکزی موظف شده سامانهای ایجاد کند که در آن میزان طلای سپردهگذاریشده نزد بانکها با تعهدات پلتفرمها به کاربران تطبیق داده شود.
هدف از ایجاد این سامانه جلوگیری از فروش طلا بدون پشتوانه و افزایش شفافیت در بازار معاملات آنلاین است. با استفاده از چنین زیرساختی، نهادهای ناظر میتوانند اطمینان پیدا کنند که حجم معاملات انجام شده در پلتفرمها با میزان طلای واقعی موجود در خزانهها همخوانی دارد.
آینده پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین طلا
فعالیت رسمی پلتفرمهای معاملات آنلاین طلا در ایران سابقه چندان طولانی ندارد. نخستین دستورالعمل مرتبط با فروش برخط طلا، نقره و مصنوعات طلا و جواهر در سال ۱۳۹۹ تصویب شد و از حدود سال ۱۴۰۱ فعالیت این پلتفرمها به شکل جدی آغاز شد.
تاکنون حدود ۵۰۰ مجوز برای پلتفرمهای معاملات آنلاین طلا صادر شده است، اما تعداد پلتفرمهایی که به صورت فعال در این بازار فعالیت می کنند بسیار کمتر از این عدد است.
افزایش استقبال کاربران از خرید آنلاین طلا باعث شده است قانونگذار نیز توجه بیشتری به تنظیم مقررات این بازار داشته باشد تا هم نوآوری در حوزه خدمات مالی حفظ شود و هم از بروز ریسکهایی مانند خالیفروشی جلوگیری شود.
سخن آخر درباره تکلیف پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین طلا
بازار خرید و فروش آنلاین طلا در ایران در حال عبور از یک دوره تنظیم مقررات و شفاف سازی است. در این مقاله دیدیم که فعالیت پلتفرمهای طلا به طور کامل ممنوع نیست، اما ادامه فعالیت آنها وابسته به رعایت مجموعهای از الزامات مانند داشتن پشتوانه واقعی طلا، نگهداری شمشهای استاندارد در خزانههای مورد تایید، ثبت اطلاعات در سامانههای نظارتی و دریافت مجوزهای لازم است.
پلتفرمهای خرید و فروش طلا سکوهایی هستند که امکان خرید، فروش یا سرمایه گذاری در طلا را به صورت آنلاین فراهم میکنند؛ اما این فعالیت باید با پشتوانه واقعی طلا و تحت نظارت نهادهای مسئول انجام شود.
سوالات متداول
اگر یک پلتفرم طلا تعطیل شود، تکلیف دارایی کاربران چه میشود؟
این موضوع به نحوه نگهداری طلا و قراردادهای پلتفرم بستگی دارد. بهتر است قبل از خرید شرایط حقوقی، امکان تحویل فیزیکی و شیوه نگهداری دارایی را بررسی کنید.
تفاوت خرید طلای آنلاین با خرید صندوق طلا یا گواهی طلا چیست؟
در خرید طلای آنلاین، کاربر مالک طلای فیزیکی یا معادل آن در پلتفرم میشود. اما در صندوق طلا یا گواهی طلا، سرمایه گذاری از مسیر بازار سرمایه انجام میشود و ساختار نظارتی متفاوتی دارد.
آیا برای خرید و فروش آنلاین طلا محدودیت سنی وجود دارد؟
احراز هویت و داشتن سن قانونی، یعنی ۱۸ سال شرط اصلی استفاده از خدمات خرید و فروش آنلاین طلا است.
کارمزد پلتفرمهای خرید و فروش طلا چگونه محاسبه میشود؟
کارمزد هر پلتفرم میتواند بر اساس خرید، فروش، نگهداری، تحویل یا خدمات جانبی متفاوت است.
آیا همه انواع طلا در پلتفرمهای آنلاین قابل معامله هستند؟
خیر. نوع طلای قابل معامله به مدل فعالیت هر پلتفرم و ضوابط آن بستگی دارد. برخی سکوها فقط روی طلای خام یا استاندارد متمرکز هستند و برخی دیگر خدمات محدودتری ارائه میدهند.
