صندوق قابل معامله چیست؟ راهنمای کامل سرمایه‌گذاری در ETF

صندوق‌های سرمایه‌گذاری یکی از روش‌های مدیریت مالی است که برای ورود به بازار سرمایه شناخته می‌شود. اما ترس‌های این مسیر و ریسک از دست دادن سرمایه، در صورتی که بدون دانش تخصصی و شناخت تفاوت صندوق‌ها وارد این دنیا شوید، گریبان شما را می‌گیرد و از مسیر شما را خارج می‌کند.

هیچ‌گاه کم نمی‌شود. در این مقاله صندوق‌های قابل معامله و مزایا و معایب آن را بررسی می‌کنیم تا در انتها بتوانید انتخابی مبتنی بر دانش و شناخت داشته باشید و با خیال راحت دارایی خود را مدیریت کنید.

صندوق قابل معامله یا ETF چیست؟

کلمه ETF مخفف عبارت Exchange Traded Fund و به معنی صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس است و سرمایه‌گذاران می‌توانند در ساعات معاملاتی بازار، واحدهای ETF را به‌صورت آنلاین معامله کنند.

در صندوق‌های قابل معامله، سرمایه افراد در یک سبد از دارایی‌ها مانند سهام، اوراق بهادار یا سایر ابزارهای مالی قرار می‌گیرد و سرمایه‌گذار به جای خرید مستقیم چند دارایی مختلف، با خرید واحدهای صندوق، به‌صورت غیرمستقیم در مجموعه‌ای از دارایی‌ها سرمایه‌گذاری می‌کند.

فرض کنید ۱ میلیارد تومان سرمایه دارید و می‌خواهید وارد بازار سرمایه شوید. اگر مستقیم سرمایه‌گذاری کنید، باید بخشی را طلا یا سهام بخرید. این کار هم زمان زیاد و هم دانش تحلیلی می‌طلبد.

اما اگر واحدهای یک صندوق قابل معامله در بورس را بخرید، در واقع پول شما همراه با سرمایه سایر افراد در یک سبد متنوع قرار می‌گیرد. این سبد ممکن است شامل چندین سهم یا اوراق بهادار مختلف باشد و توسط مدیران حرفه‌ای صندوق مدیریت شود.

تاریخچه پیدایش صندوق قابل معامله چیست؟

تاریخچه پیدایش صندوق قابل معامله در بورس به بحران مالی ۱۹۸۷ و سقوط شدید بازار سهام آمریکا برمی‌گردد. آن روز که به دوشنبه سیاه معروف شد، شاخص داوجونز ۲۲ درصد سقوط کرد و سرمایه‌گذاران ۵۰۰ میلیارد دلار زیان دیدند.

یکی از مشکلات صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک این بود که سرمایه‌گذاران برای مشخص شدن قیمت دقیق واحدهای خود باید تا پایان روز معاملاتی منتظر می‌ماندند. همین مسئله طراحی صندوقی را مطرح کرد که سرمایه‌گذاران بتوانند آن را در طول روز و با قیمت لحظه‌ای بازار معامله کنند.

این ایده در نهایت به راه‌اندازی ETFهای مدرن منجر شد. اولین نمونه صندوق قابل معامله اسپایدر بود که در ۲۹ ژوئن ۱۹۹۳ آغاز به کار کرد و حالا بزرگ‌ترین ETF جهان است که روی طلا سرمایه‌گذاری می‌کند.

در ایران برای اولین بار در تاریخ ۲۹ مرداد ۱۳۹۲ پذیره‌نویسی واحدهای صندوق‌های قابل معامله انجام شد و ۶ مهر ماه تابلوی ETF افتتاح شد.

مزایا و معایب صندوق قابل معامله

سرمایه‌گذاری در صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) به دلیل ویژگی‌های خاصی که دارد، در سال‌های اخیر بسیار محبوب شده است. با این حال، برای داشتن یک سرمایه‌گذاری موفق، باید در کنار مزایا، با معایب و ریسک‌های این ابزار مالی نیز آشنا باشید.

نحوه سرمایه‌گذاری در صندوق قابل معامله

برای سرمایه‌گذاری در صندوق قابل معامله، دقیقا باید مسیری شبیه به معامله سهام در بورس را طی کنید. همچنین کل فرآیند آنلاین است و به مراجعه حضوری نیازی نیست. برای شروع، این ۵ گام را باید انجام دهید:

ثبت‌نام در سامانه سجام

برای ورود به بازار سرمایه، باید کد بورسی داشته باشید. شما با ثبت‌نام در سامانه سجام و انجام مراحل احراز هویت، کد را دریافت می‌کنید و وارد بازار بورس ایران می‌شوید.

انتخاب و ثبت‌نام در کارگزاری

حالا باید یکی از کارگزاری‌های مجاز و معتبر را انتخاب و آن‌جا حساب باز کنید. کارگزاری‌ها واسطه‌ای میان شما و بازار بورس هستند که دسترسی شما را به سامانه‌های معاملاتی آنلاین فراهم می‌کنند.

واریز وجه به حساب کارگزاری

هزینه مورد نظر را به پنل کاربری خود در سامانه کارگزاری واریز کنید. با شارژ حساب خود می‌توانید واحدهای صندوق را خریداری کنید.

انتخاب مناسب‌ترین صندوق ETF

در این لحظه و پیش از خرید، باید عملکرد صندوق‌های مختلف را با هم مقایسه کنید. در این مقایسه به بازدهی گذشته، ترکیب دارایی‌ها و اعتبار مدیر صندوق دقت کنید.

ثبت سفارش خرید

اکنون که صندوق مناسب و معتبر را انتخاب کرده‌اید، نام یا نماد صندوق مورد نظر را جست‌وجو کنید. پس از انتخاب، تعداد واحدهای دلخواه را وارد و سفارش خرید خود را ثبت کنید. اکنون شما مالک بخشی از دارایی‌های آن صندوق هستید.

پیشنهاد می‌کنیم برای آشنایی با محبوب‌ترین انتخاب‌های بازار، به مقاله بهترین صندوق‌های طلا در بورس نگاهی بیندازید.

صندوق‌های قابل معامله مناسب چه افرادی هستند؟

صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) برای طیف گسترده‌ای از سرمایه‌گذاران مناسب‌اند. زیرا این صندوق‌ها هم به دارایی‌های شما تنوع می‌بخشند و هم امکان معامله آسان و آنلاین را فراهم می‌کنند. همین امر باعث می‌شود افراد تازه‌کار هم بتوانند از ETFها استفاده کنند. اما به‌طور کلی این صندوق‌ها مناسب این سری از افرادند:

• افراد تازه‌کار در بازار سرمایه
• افرادی که زمان کافی برای تحلیل بازار ندارند
• افرادی که به دنبال تنوع و کاهش ریسک هستند
• کسانی که معامله آنلاین و نقدشوندگی برایشان مهم است
• سرمایه‌گذارانی با سطوح مختلف ریسک‌پذیری

سخن آخر درباره صندوق‌های قابل معامله

صندوق قابل معامله در بورس یا ETF، صندوق سرمایه‌گذاری با واحدهایی مانند سهام است که در بورس خرید و فروش می‌شود. یعنی شما به جای خرید مستقیم چند دارایی مختلف، با خرید واحدهای یک ETF به شکل غیرمستقیم در یک سبد متنوع سرمایه‌گذاری می‌کنید. همین ویژگی باعث شده ETF برای بسیاری از افراد، از سرمایه‌گذاران تازه‌کار گرفته تا کسانی که زمان یا تخصص کافی برای تحلیل بازار ندارند، گزینه‌ای قابل توجه باشد.

ETFها مزایایی مثل نقدشوندگی بالا، معامله آسان، تنوع دارایی و مدیریت حرفه‌ای دارند، اما در کنار این مزایا، همچنان از ریسک نوسانات بازار، تصمیم‌گیری هیجانی و فاصله احتمالی قیمت با NAV هم تاثیر می‌پذیرند. اگر با شناخت کافی و دید میان‌مدت یا بلندمدت وارد این صندوق‌ها شوید، صندوق قابل معامله در بورس می‌تواند یکی از روش‌های منطقی و ساده برای حضور در بازار سرمایه باشد.

سوالات متداول

آیا برای خرید واحدهای صندوق‌های ETF به سرمایه زیادی نیاز است؟

خیر. برای خرید اکثر صندوق‌های قابل معامله در بورس، حداقل ۵۰۰ هزار تومان است.

آیا صندوق‌های ETF سود دوره‌ای (پرداخت سود نقدی) دارند؟

بله. برخی از صندوق‌های ETF، به‌ویژه صندوق‌های درآمد ثابت، سود حاصل از سرمایه‌گذاری را به صورت ماهانه یا سه ماهه به حساب دارندگان واحدها واریز می‌کنند.

در صورت ورشکستگی کارگزاری، چه بلایی سر واحدهای ETF ما می‌آید؟

دارایی‌های شما در صندوق‌های قابل معامله در بورس ETF نزد شرکت سپرده‌گذاری مرکزی ثبت می‌شود.

آیا امکان وثیقه‌گذاری واحدهای ETF برای دریافت وام وجود دارد؟

بله. برخی از بانک‌ها و نهادهای مالی بر اساس قوانین بازار سرمایه، واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری معتبر (به‌ویژه صندوق‌های درآمد ثابت) را به عنوان ضمانت و وثیقه برای پرداخت تسهیلات قبول می‌کنند.

تفاوت صندوق‌های ETF فعال و غیرفعال چیست؟

صندوق‌های فعال با تحلیل مداوم مدیر صندوق تلاش می‌کنند بازدهی بیشتری از بازار کسب کنند. در حالی که صندوق‌های غیرفعال (یا شاخصی) روند یک شاخص خاص (مانند شاخص کل بورس یا شاخص هم‌وزن) را دنبال می‌کنند و تغییری در ترکیب دارایی‌های خود نمی‌دهند.