لیست و تعداد بانک‌های ایران + جدول کامل شعبه‌ها

تا به حال فکر کرده‌اید بانکی که در آن حساب دارید واقعا چه فرقی با بقیه بانک‌ها دارد؟ شاید فکر کنید همه بانک‌ها خدماتی مثل افتتاح حساب، کارت بانکی و وام ارائه می‌دهند، اما پشت این شباهت‌ها، تفاوت‌های مهمی در مالکیت، هدف، شیوه مدیریت و نوع خدمات وجود دارد. همین تفاوت‌هاست که باعث می‌شود بعضی بانک‌ها بیشتر ماموریت‌محور باشند و بعضی دیگر با نگاه رقابتی و سودمحور فعالیت کنند.

در ادامه، تعداد و انواع بانک‌های ایران را به زبان ساده و در یک جدول کامل بررسی می‌کنیم تا انتخاب و درک شما از شبکه بانکی ایران دقیق تر شود.

تعداد بانک‌های ایران چقدر است؟

بر اساس فهرست جاری بانک مرکزی، در حال حاضر ۳۰ نهاد بانکی و اعتباری مجاز در فهرست تعداد بانک‌های ایران حضور دارند. این فهرست شامل ۲۹ بانک و ۱ موسسه اعتباری غیر بانکی مجاز، یعنی موسسه اعتباری ملل، است.

انواع بانک‌ها در ایران

ساختار بانکی ایران طبق تعاریف بانک مرکزی به دسته‌های زیر تقسیم می‌شود. این چهار درسته به دلیل شکل حقوقی متفاوت و نوع مجوز فعالیت این‌گونه تقسیم شده‌اند. در این شرایط هر کدام از این بانک‌ها از نظر مالکیت، ماموریت، دامنه خدمات، نظارت و منطق کسب‌وکار با دیگری فرق دارد. این دسته‌بندی عبارت است از:

• بانک‌های دولتی (تجاری و تخصصی)
• بانک‌های غیردولتی (خصوصی تجاری)
• بانک‌های قرض‌الحسنه (غیردولتی)
• بانک‌های مشترک (ایرانی و خارجی)
• موسسات اعتباری غیربانکی مجاز

در ادامه بانک‌های ایران را معرفی کرده و نام بانک‌های مربوطه هر بخش را به‌صورت لیست می‌آوریم.

بانک‌های دولتی (تجاری و تخصصی)

تعداد این بانک‌ها ۸ عدد است و صددرصد زیر نظر و حمایت دولت قرار دارند. نقش اصلی بانک‌های دولتی پشتیبانی از سیاست‌های پولی و مالی کشور، تامین مالی بخش‌های راهبردی و ارائه خدمات پایه بانکی در مقیاس گسترده است. بانک‌های دولتی به دو دسته تقسیم می‌شود:

• بانک‌های دولتی تجاری: بانک ملی ایران، بانک سپه و بانک پست بانک ایران نیز چنین‌اند.

• بانک‌های دولتی تخصصی و توسعه‌ای: این بانک‌ها با هدف حمایت از بخش‌های خاصی از اقتصاد کشور فعالیت می‌کنند، مانند بانک کشاورزی (بخش کشاورزی)، بانک مسکن (بخش مسکن و ساختمان)، بانک صنعت و معدن (بخش صنعت و معدن)، بانک توسعه صادرات ایران (تسهیل صادرات)، بانک توسعه تعاون (بخش تعاون).

بانک‌های غیردولتی (خصوصی تجاری)

این بانک‌ها متعلق به بخش غیردولتی (سهامی عام) هستند و منطق آن‌ها رقابت در جذب منابع، افزایش کارایی، توسعه خدمات دیجیتال و سودآوری پایدار است. تمرکز بانک‌های خصوصی بر بانکداری تجاری است. یعنی آن‌ها مشغول سپرده‌گیری، تسهیلات خرد و کلا، کارت، حواله، چک، ضمانت‌نامه و خدمات شرکتی می‌شود. تعداد این بانک‌ها ۱۷ عدد و نام آن‌ها بدین شرح است:

بانک مرکزی این موارد را در فهرست بانک‌های غیردولتی تجاری طبقه‌بندی کرده است:

• بانک اقتصاد نوین
• بانک ایران زمین
• بانک پارسیان
• بانک پاسارگاد
• بانک خاورمیانه
• بانک دی
• بانک رفاه کارگران (وابسته به سازمان تأمین اجتماعی، غیردولتی)
• بانک سامان
• بانک سرمایه
• بانک سینا
• بانک شهر
• بانک کارآفرین
• بانک گردشگری
• بانک صادرات ایران (پس از واگذاری بخشی از سهام، در رده غیردولتی است)
• بانک ملت (پس از واگذاری بخشی از سهام، در رده غیردولتی است)
• بانک تجارت (پس از واگذاری بخشی از سهام، در رده غیردولتی است)
• بانک آینده (تحت نظارت و گزیر)

بانک‌های قرض‌الحسنه (غیردولتی)

منطق بانک‌های قرض‌الحسنه براساس تامین مالی خرد و اجتماعی با هزینه پایین و بدون رویکرد سودمحور کلاسیک است. مزیت بانک‌های قرض‌الحسنه به دسترسی ساده‌تر و کارکرد اجتماعی شفاف است. آن‌ها برای پرداخت وام‌های کم‌بهره مناسب‌اند و در کشور ۲ بانک قرض‌الحسنه رسالت و قرض‌الحسنه مهر ایران در این زمینه مشغول به کارند.

بانک‌های مشترک (ایرانی و خارجی)

این بانک‌ها با مشارکت طرف ایرانی و خارجی شکل می‌گیرند و برای تسهیل تعاملات مالی بین‌المللی، پشتیبانی از تجارت خارجی، انتقال تجربه بانکی و اتصال به شبکه‌های مالی بیرونی ایجاد می‌شوند. بانک مشترک ایران و ونزوئلا تنها بانک مشترکی است که در این زمینه فعالیت می‌کند. دلیل تعداد کم بازیگران این حوزه شرایط سیاسی، حقوقی و ارزی کشور است.

موسسات اعتباری غیربانکی مجاز

موسسات اعتباری یک بانک کامل نیستند، اما زیر نظر نهاد ناظر، مجاز به انجام بخشی از عملیات مالی و اعتباری هستند. در ایران، موسسه اعتباری غیربانکی ملل تنها نماینده شناخته‌شده در این دسته است.

تعداد شعب بانک‌ها در کشور

جدول زیر، مجموع کل واحدهای فعال اعم از «شعبه» و «باجه» را نشان می‌دهد که در کل کشور ثبت شده است.

تفاوت بانک‌های دولتی و خصوصی

برای درک بهتر ساختار شبکه بانکی کشور، باید بدانید که بانک‌ها در ایران از نظر مالکیت و شیوه مدیریت به دو دسته دولتی و خصوصی تقسیم می‌شوند. اگرچه همه این بانک‌ها خدمات مشابهی مثل افتتاح حساب، کارت بانکی و وام ارائه می‌دهند، اما در لایه‌های زیرین تفاوت‌های معناداری دارند.

تفاوت در نوع مالکیت

در بانک‌های دولتی مالکیت کامل یا عمده بانک در اختیار دولت است، اما در بانک‌های خصوصی مالکیت بانک در اختیار اشخاص حقیقی یا حقوقی غیردولتی است.

اختلاف در مدیریت و تصمیم‌گیری

مدیریت بانک دولتی تحت تاثیر سیاست‌ها و تصمیم‌های دولت و نهادهای عمومی قرار دارد. اما بانک خصوصی استقلال بیشتری دارد و تصمیم‌ها بیشتر بر اساس رقابت، سودآوری و نیاز بازار گرفته می‌شود.

تنوع هدف اصلی فعالیت

هدف فعالیت بانک‌های دولتی اجرای سیاست‌های کلان اقتصادی، حمایت از تولید، تامین مالی طرح‌های ملی و ارائه خدمات عمومی بانکی است. در حالی که بانک‌های خصوصی برای کسب سود، جذب مشتری، افزایش سهم بازار و ارائه خدمات مالی رقابتی فعالیت می‌کنند.

سخن آخر 

نظام بانکی ایران فقط به چند نام آشنا خلاصه نمی‌شود، بلکه از بانک‌های دولتی، خصوصی، قرض‌الحسنه و نهادهای اعتباری مجاز تشکیل شده است. بانک‌ها نهادهایی هستند که سپرده می‌گیرند، تسهیلات می‌دهند و گردش پول را در اقتصاد مدیریت می‌کنند، اما نوع مالکیت و هدف فعالیت آن‌ها باعث می‌شود شیوه خدمت‌رسانی‌شان یکسان نباشد.

مزیت اصلی بانک‌های دولتی، پشتوانه گسترده و نقش حمایتی آن‌هاست، اما بانک‌های خصوصی معمولا چابک‌تر و نوآورترند. با این حال، هر دو گروه ممکن است با ریسک‌هایی مانند مطالبات معوق، ضعف در مدیریت منابع و تغییرات سیاستی روبه‌رو شوند.

سوالات متدال

برای افتتاح حساب، بانک دولتی بهتر است یا خصوصی؟

انتخاب بهتر به نیاز شما بستگی دارد. کیفیت اپلیکیشن، دسترسی به شعبه، کارمزدها و نوع خدمات مورد نیاز را مقایسه کنید.

چگونه از مجاز بودن یک بانک یا موسسه اعتباری مطمئن شویم؟

فهرست نهادهای مجاز را از سایت بانک مرکزی بررسی کنید و به نام‌های مشابه یا تبلیغات نهادهای فاقد مجوز اعتماد نکنید.

آیا سپرده‌های بانکی در همه بانک‌ها بیمه هستند؟

خیر. سپرده‌ها تا سقف تعیین‌شده و طبق شرایط صندوق ضمانت سپرده‌ها پوشش دارند.

بانک خصولتی یعنی چه؟

بانک خصولتی بانکی است که مالکیت مستقیم دولتی ندارد، اما بخش مهمی از سهام یا مدیریت آن در اختیار نهادهای عمومی غیردولتی است.

آیا تعداد شعب یک بانک نشانه کیفیت خدمات آن است؟

خیر. تعداد شعب فقط میزان دسترسی حضوری را نشان می‌دهد و برای ارزیابی کیفیت باید خدمات دیجیتال، پاسخ‌گویی و شرایط تسهیلات را هم بررسی کرد.