رشد ۷۹ درصدی دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری

صنعت صندوق‌های سرمایه‌گذاری در فاصله تیرماه ۱۴۰۴ تا خردادماه ۱۴۰۵، دوره‌ای از جهش‌های اسمی قابل‌توجه را پشت سر گذاشت. بر اساس گزارش‌های آماری کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران، دارایی تحت مدیریت این صندوق‌ها از سطح یک هزار و ۶۰۱ هزار میلیارد تومان به رقم خیره‌کننده ۲ هزار و ۸۶۴ هزار میلیارد تومان رسید که نمایانگر رشد ۷۹ درصدی است. با این حال، تحلیل‌های دقیق‌تر نشان می‌دهد که این رشد اسمی با واقعیت‌های اقتصادی همسو نیست و فاصله معناداری با رشد حقیقی دارایی‌ها دارد.

تحلیل شکاف میان رشد اسمی و حقیقی

اگرچه در نگاه نخست، افزایش ۷۹ درصدی دارایی‌ها در بازه یک‌ساله یک موفقیت چشمگیر به نظر می‌رسد، اما بررسی روند حقیقی دارایی‌ها نشان‌دهنده چالش‌های عمیق‌تری است. در حالی که از تیر تا آذر ۱۴۰۴، رشد حقیقی روند صعودی داشت، از ابتدای دی‌ماه مسیر نزولی شد و حتی در چهار ماه منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۵، رشد حقیقی منفی را تجربه کرد. این موضوع تأیید می‌کند که بخش بزرگی از افزایش ارزش اسمی دارایی‌های تحت مدیریت، صرفاً واکنشی به تورم و رشد سطح عمومی قیمت‌ها بوده و در واقعیت، قدرت خرید این صندوق‌ها به همان اندازه رشد نکرده است.

تمرکز سرمایه در درآمد ثابت‌ها

ترکیب دارایی‌های بازار همچنان حکایت از ریسک‌گریزی سرمایه‌گذاران دارد. صندوق‌های با درآمد ثابت با در اختیار داشتن ۵۲.۲ درصد از کل بازار (معادل ۱۴۹۴.۲ هزار میلیارد تومان)، همچنان بازیگر اصلی این میدان هستند. در کنار آن‌ها، صندوق‌های کالایی با سهم ۲۰.۵ درصدی، صندوق‌های بازارگردانی با ۱۴.۱ درصد و صندوق‌های سهامی با ۱۱.۷ درصد، سهم باقی‌مانده از کیک بزرگ بازار را مدیریت می‌کنند. این تمرکز ۹۸.۵ درصدی در چهار گروه اصلی، نشان می‌دهد که نقدینگی در بازار سرمایه هنوز به سمت ابزارهای محافظه‌کارانه تمایل دارد.

ساختار مدیریتی و نهادهای مالی

در خرداد ۱۴۰۵، مدیریت ۵۰۹ صندوق فعال بین ۱۴۵ نهاد مالی تقسیم شده بود. نکته قابل‌توجه، تفاوت میان سبدگردان‌ها و شرکت‌های تأمین سرمایه است. سبدگردان‌ها با مدیریت ۳۲۸ صندوق، از نظر تعداد در صدر هستند و نیمی از دارایی بازار (۴۹.۹ درصد) را در اختیار دارند؛ در حالی که شرکت‌های تأمین سرمایه با وجود مدیریت تعداد کمتری صندوق (۸۸ مورد)، صندوق‌های بزرگ‌تری با میانگین ۱۱ هزار میلیارد تومان مدیریت می‌کنند که نشان‌دهنده تمرکز بیشتر سرمایه در دستان آن‌هاست.