صندوق دارا یکم چیست؟

صندوق سرمایه‌گذاری واسطه‌گری مالی یکم که در بازار بورس با نماد «دارا یکم» شناخته می‌شود، نخستین صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله دولتی در ایران است. این صندوق در سال ۱۳۹۹ با مجوز رسمی سازمان بورس و اوراق بهادار تاسیس شد. هدف اصلی از راه‌اندازی این صندوق، فراهم کردن امکان سرمایه‌گذاری عموم مردم در بخشی از سهام شرکت‌های بزرگ بانکی و بیمه‌ای کشور بود.

دارا یکم در دسته صندوق‌های سهامی بخشی قرار می‌گیرد؛ یعنی بخش بزرگی از دارایی‌های خود را روی سهام شرکت‌های فعال در یک صنعت یا گروه مشخص متمرکز می‌کند که در این صندوق، این تمرکز روی سهام بانک‌ها و شرکت‌های بیمه است.

واحدهای این صندوق به صورت ETF در بورس معامله می‌شوند. به این ترتیب سرمایه‌گذاران برای خرید و فروش واحدهای دارا یکم نیازی به مراجعه به سایت خود صندوق یا ثبت درخواست صدور و ابطال ندارند و می‌توانند به سادگی، این نماد را از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری خود معامله کنند.

تاریخچه و شروع فعالیت صندوق دارا یکم

صندوق واسطه‌گری مالی یکم در سال ۱۳۹۹ و با هدف واگذاری بخشی از سهام دولت در شرکت‌های مالی و بیمه‌ای به مردم فعالیت خود را آغاز کرد. این صندوق به عنوان نخستین تجربه عرضه گسترده صندوق‌های قابل معامله دولتی در بورس ایران، از همان ابتدا به یکی از مهم‌ترین ETFهای بازار سرمایه تبدیل شد.

دارایی‌های اصلی این صندوق شامل سهام بانک‌ها و شرکت‌های بیمه است و عملکرد آن وابستگی نزدیکی به وضعیت صنعت بانکی، بیمه و شرایط کلی بازار سرمایه دارد. اطلاعات کلی صندوق دارا یکم به شرح زیر است:

• نام صندوق: صندوق سرمایه‌گذاری واسطه‌گری مالی یکم
• نماد معاملاتی: دارا یکم
• نوع صندوق: سهامی بخشی
• ساختار معاملاتی: قابل معامله در بورس (ETF)
• سال راه‌اندازی: ۱۳۹۹
• مدیر صندوق: شرکت تامین سرمایه بانک مسکن
• بازارگردان: صندوق اختصاصی بازارگردانی هدف مسکن آتی
• حوزه سرمایه‌گذاری: بانک‌ها و شرکت‌های بیمه‌ای

صندوق دارا یکم شامل چه سهم‌هایی است؟

صندوق دارا یکم دارایی‌های خود را به صورت مستقیم در سهام شرکت‌های مالی، بانکی و بیمه‌ای سرمایه‌گذاری می‌کند. سرمایه‌گذاران با خرید واحدهای دارا یکم، به صورت غیرمستقیم مالک بخشی از سبد دارایی‌های این صندوق می‌شوند. مهم‌ترین دارایی‌های موجود در پرتفوی دارا یکم شامل موارد زیر است:

• بانک ملت
• بانک تجارت
• بانک صادرات ایران
• بانک سینا
• بیمه البرز
• بیمه اتکایی امین
• پست بانک ایران
• صندوق سرمایه‌گذاری اختصاصی بازارگردانی هدف مسکن آتی

تمرکز بالای دارایی‌ها در صنعت بانک و بیمه موجب می‌شود بازدهی این صندوق تحت تاثیر مستقیم وضعیت این دو صنعت، شرایط بازار سرمایه، نرخ سود، سیاست‌های پولی و فضای کلان اقتصاد کشور قرار بگیرد.

سهام صندوق دارا یکم چیست؟

منظور از سهام صندوق دارا یکم، همان واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق است که در بورس خرید و فروش می‌شود. با خرید واحدهای دارا یکم، شما مالک مستقیم سهام بانک ملت، بانک تجارت یا بیمه البرز نمی‌شوید؛ بلکه مالک بخشی از کل صندوقی می‌شوید که این سهام را در پرتفوی خود دارد. بازدهی سرمایه‌گذار در این راهکار از دو مسیر مشخص شکل می‌گیرد:

1. افزایش قیمت واحدهای صندوق در بورس: با رشد قیمت معاملاتی دارا یکم، می‌توانید واحدهای خود را با قیمت بالاتر بفروشید و سود کنید.
2. دریافت سود تقسیمی احتمالی: در صورت برگزاری مجمع و تصمیم صندوق برای تقسیم سود، دارندگان واحدها از سود نقدی نیز بهره‌مند می‌شوند.

مجوز و اطلاعات ثبتی صندوق دارا یکم

صندوق دارا یکم با مجوز رسمی سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت می‌کند و تمامی اطلاعات ثبت شده آن در سامانه‌های رسمی در دسترس است. مشخصات ثبتی این صندوق به شرح زیر است:

• شماره ثبت نزد اداره ثبت شرکت‌ها: ۴۹۵۳۷
• شماره ثبت نزد سازمان بورس: ۱۱۷۰۹
• تاریخ ثبت نزد سازمان بورس و اداره ثبت شرکت‌ها: ۱۳۹۹/۰۲/۱۰
• شناسه ملی: ۱۴۰۰۹۱۰۸۸۹۵
• شرکت نرم‌افزاری طرف قرارداد: رایان هم‌افزا
• وضعیت مجوز فعالیت: فعال
• شماره مجوز صندوق: ۱۲۲/۶۶۲۳۴
• تاریخ شروع اعتبار مجوز: ۱۳۹۹/۰۴/۰۴ (دارای اعتبار)

ارکان صندوق دارا یکم

ارکان صندوق شامل نهادها و موسساتی هستند که وظیفه مدیریت، نظارت، حسابرسی و بازارگردانی صندوق را انجام می‌دهند:

• مدیر صندوق: شرکت تامین سرمایه بانک مسکن
• بازارگردان: صندوق اختصاصی بازارگردانی هدف مسکن آتی
• متولی صندوق: سازمان حسابرسی
• حسابرس صندوق: موسسه حسابرسی و خدمات مدیریت سامان پندار
• مدیران سرمایه‌گذاری: امید کلانتر، تارا طیبان، محمدمهدی دژدار

نقش بازارگردان در بهبود نقدشوندگی و کاهش فاصله عرضه و تقاضا و همچنین نزدیک نگه داشتن قیمت معاملاتی به ارزش خالص دارایی‌ها (NAV) بسیار کلیدی است؛ هرچند کارایی آن را باید بر اساس حجم روزانه معاملات و فاصله قیمت با NAV بررسی کرد.

ترکیب دارایی‌های صندوق دارا یکم

به عنوان یک صندوق بخشی، دارا یکم تمرکز خود را بر صنایع مشخصی قرار داده است. در زمان نگارش این گزارش (مرداد ۱۴۰۵) و بر اساس گزارش‌های دوره یک‌ماهه منتهی به ۱۴۰۵/۰۳/۳۱، ترکیب دارایی‌های این صندوق به شرح زیر است:

• بانک ملت: ۶۹.۵۴ درصد
• بانک تجارت: ۱۶.۱۹ درصد
• بانک صادرات ایران: ۷.۱۱ درصد
• بیمه البرز: ۳ درصد
• بانک سینا: ۱.۲۳ درصد
• صندوق سرمایه‌گذاری اختصاصی بازارگردانی هدف مسکن آتی: ۰.۷۶ درصد
• بیمه اتکایی امین: ۰.۴۶ درصد
• پست بانک ایران: ۰.۰۱ درصد

این ترکیب نشان می‌دهد که بخش بزرگی از دارایی‌های صندوق به سهام بانکی و به ویژه بانک ملت اختصاص دارد؛ بنابراین نوسان قیمت این چند بانک اثر زیادی روی ارزش کل صندوق دارد.

پرتفوی صندوق دارا یکم

سبد دارایی‌های دارا یکم بیشتر از سهام شرکت‌های بزرگ بانکی و بیمه‌ای شکل گرفته است. وزن بالای بانک ملت در این پرتفوی باعث شده تا عملکرد قیمتی صندوق تا حد زیادی تحت تاثیر نوسانات این سهم باشد. ویژگی‌های کلیدی پرتفوی این صندوق عبارت‌اند از:

• تمرکز بالا روی صنعت بانکی: سهام بانک‌ها بخش اصلی دارایی صندوق را تشکیل می‌دهد.
• سهم کمتر صنعت بیمه: بیمه البرز و بیمه اتکایی امین در سبد حضور دارند اما وزن کمتری دارند.
• وابستگی به چند نماد مشخص: نوسانات سهام بانک‌های ملت، تجارت و صادرات نقش اصلی را در بازدهی دارند.
• تنوع محدود نسبت به صندوق‌های عمومی: به دلیل ماهیت بخشی صندوق، تنوع‌بخشی در صنایع مختلف در آن امکان‌پذیر نیست.

سابقه عملکردی و بازدهی صندوق دارا یکم

صندوق دارا یکم به دلیل ماهیت سهامی خود، نسبت به صندوق‌های درآمد ثابت نوسان بیشتری دارد. بازدهی این صندوق در دوره‌های رونق بورس می‌تواند رشد خوبی داشته باشد و در زمان رکود صنعت بانک و بیمه نیز ممکن است با افت ارزش روبرو شود. بازدهی ثبت شده صندوق در بازه‌های مختلف زمانی به شرح زیر است:

• بازدهی ماهانه: ۱۳.۴۸ درصد
• بازدهی سه‌ماهه: ۵۳.۷۶ درصد
• بازدهی شش‌ماهه: ۱۷.۵۷ درصد
• بازدهی یک‌ساله: ۶۰.۳۷ درصد
• بازدهی از آغاز فعالیت: ۱۹۸.۱۸ درصد

عملکرد مثبت یک‌ساله و رشد سه‌ماهه نشان‌دهنده پویایی صندوق در این دوره‌ها است؛ اما باید توجه داشت بازدهی‌های گذشته تضمینی برای آینده نیست و این سرمایه‌گذاری به دلیل ریسک بالاتر نسبت به صندوق‌های درآمد ثابت، برای افراد ریسک‌پذیر مناسب است.

نحوه خرید صندوق دارا یکم

از آنجا که دارا یکم یک صندوق قابل معامله (ETF) است، روند خرید آن کاملا مشابه خرید سهام عادی در بورس است و نیاز به کد بورسی و ثبت‌نام سجام دارد. مراحل خرید دارا یکم به این ترتیب است:

1. ثبت‌نام در سامانه سجام
2. انجام احراز هویت سجام
3. ثبت‌نام در یک کارگزاری معتبر
4. دریافت دسترسی به سامانه معاملاتی آنلاین
5. ورود به پنل کارگزاری
6. جستجوی نماد «دارا یکم»
7. بررسی قیمت، حجم معاملات، NAV و عرضه و تقاضا
8. تعیین تعداد واحد و قیمت خرید مورد نظر
9. ثبت و ارسال سفارش خرید
10. معامله و اضافه شدن واحدها به سبد دارایی شما

آموزش نحوه فروش صندوق دارا یکم

فروش واحدهای دارا یکم نیز مانند سهام عادی در ساعت‌های معاملاتی بازار انجام می‌شود. مراحل فروش به شرح زیر است:

1. ورود به سامانه معاملاتی کارگزاری
2. جستجوی نماد دارا یکم یا مراجعه به بخش پرتفوی آنلاین
3. انتخاب گزینه فروش نماد
4. مشخص کردن تعداد واحدها برای فروش
5. تعیین قیمت پیشنهادی فروش با توجه به مظنه‌ها
6. ارسال سفارش فروش
7. انجام معامله و واریز وجه به حساب معاملاتی شما طبق قوانین تسویه

زمان معامله صندوق دارا یکم

معاملات نماد دارا یکم به عنوان یک ETF سهامی، طبق قوانین شرکت بورس تهران انجام می‌شود:

• مرحله پیش‌گشایش: ساعت ۸:۴۵ تا ۹:۰۰ (ثبت و ویرایش سفارش‌ها بدون انجام معامله)
• مرحله معاملات اصلی: ساعت ۹:۰۰ تا ۱۲:۳۰ (انجام خرید و فروش‌ها)

ثبت سفارش در مرحله پیش‌گشایش امکان‌پذیر است اما انجام نهایی معامله به وضعیت تقاضا و قیمت ثبت شده بستگی دارد.

نحوه تسویه معاملات صندوق دارا یکم

تسویه وجوه حاصل از فروش واحدهای دارا یکم مشابه سهام عادی در چرخه T+2 انجام می‌شود؛ به این معنی که مبلغ حاصل از فروش واحدها، دو روز کاری پس از معامله قابل برداشت و انتقال به حساب بانکی خواهد بود. البته شما می‌توانید بلافاصله پس از فروش، با آن مبلغ در همان سامانه معاملاتی خرید دیگری انجام دهید.

کارمزد معاملات صندوق دارا یکم

معاملات دارا یکم مشمول کارمزد خرید و فروش است که در زمان معامله کسر می‌شود:

• کارمزد خرید: ۰.۰۰۲۲۴۵ از ارزش کل معامله (برای مثال در خرید یک میلیون تومانی، حدود ۲,۲۴۵ تومان کارمزد کسر می‌شود).
• کارمزد فروش: ۰.۰۰۲۳ از ارزش کل معامله (در فروش یک میلیون تومانی، حدود ۲,۳۰۰ تومان کارمزد کسر می‌شود).

معافیت مالیاتی صندوق دارا یکم

از مزایای اصلی دارا یکم، معافیت مالیاتی سود حاصل از این سرمایه‌گذاری است. سود ناشی از نوسان قیمت واحدهای صندوق و سود نقدی احتمالی آن مشمول مالیات مستقیم جداگانه نمی‌شود که این امکان، جذابیت بالایی برای سرمایه‌گذاران دارد.

نکات مهم قبل از سرمایه‌گذاری در صندوق دارا یکم

پیش از خرید واحدهای این صندوق، بررسی نکات زیر به تصمیم‌گیری بهتر کمک می‌کند:

• ماهیت سهامی: دارا یکم ریسک بالاتری نسبت به گزینه‌های درآمد ثابت دارد.
• صندوق بخشی بودن: دارا یکم تنوع صنایع ندارد و روی بانک و بیمه متمرکز است.
• فاصله قیمت با NAV: حباب مثبت یا منفی و فاصله قیمت معاملاتی با ارزش واقعی دارایی‌ها را بررسی کنید.
• وضعیت نقدشوندگی: حجم معاملات روزانه و نقش بازارگردان را در نظر بگیرید.
• وزن بالای بانک ملت: نوسانات سهم بانک ملت تاثیر بسزایی روی کل صندوق دارد.
• عدم تضمین بازدهی: سودهای گذشته لزوما در آینده تکرار نمی‌شوند.
• رعایت مدیریت سرمایه: از تمرکز تمام دارایی خود روی یک صندوق یا صنعت بپرهیزید.

نقاط قوت و قابل توجه صندوق دارا یکم

سرمایه‌گذاری در صندوق دارا یکم مزایای متعددی به همراه دارد. واحدهای این صندوق به راحتی و به صورت آنلاین از طریق سامانه‌های معاملاتی کارگزاری‌ها خرید و فروش می‌شوند و امکان ورود به بازار را با مبالغ خرد فراهم می‌کنند. سرمایه‌گذاران با خرید این نماد، بدون نیاز به خرید مستقیم تک‌تک سهم‌ها، به صورت غیرمستقیم در سبدی از سهام بزرگ بانکی و بیمه‌ای سرمایه‌گذاری می‌کنند. همچنین، سود حاصل از معاملات این صندوق معاف از پرداخت مالیات مستقیم است و اطلاعات آن به صورت شفاف در سامانه‌های رسمی مانند کدال و TSETMC منتشر می‌شود.

در کنار این مزایا، توجه به محدودیت‌ها و ریسک‌های این صندوق نیز ضروری است. به دلیل ماهیت نوسانی بازار سهام، قیمت واحدهای صندوق ممکن است کاهش یابد و به دلیل تمرکز بالا روی صنعت بانک و بیمه، تنوع صنعتی مناسبی در سایر بخش‌های بازار وجود ندارد. یکی از چالش‌های این صندوق، احتمال فاصله گرفتن قیمت معاملاتی از ارزش خالص دارایی‌ها (NAV) برای دوره‌های طولانی است.